احتمال 6 - يوم بمعنى مطلق زمان و دوران : لفظ يوم بمعنى كلى زمان و دوران خيلى معمولى و مصطلح است ، تا جائى كه در 474 آيهء قرآنى كه يوم و ايام و غيره ياد شده است ، تنها در حدود بيست مورد بمعنى روز و يا شب و روز معمولى آمده « 1 » . و در ساير موارد مقصود مطلق زمان است ، كه احيانا حدودى از لحاظ هدفها و جهات گوناگون براى آنگونه ايام فهميده مىشود . اطلاقات يوم بمعنى زمان : در بيشتر آيات كه لفظ يوم ذكر شده ، بمعنى زمانهائى بىپايان آمده است : مانند : « يوم القيامة » كه بينهايت است ، مگر اينكه مقصود نخستين لحظهء قيامت آخرت باشد ، ولى بالاخره اين قيامت كه قيام اعمال و احوال براى پاداش است پايانى ندارد مگر براى دوزخيان . نهايت آنكه اگر روز قيامت در مقابل دنيا منظور گردد ، تمامى آن يكروز به حساب ميآيد « يوم القيامة » . و چنانچه به لحاظ حوادث گوناگونى كه در آنجهانست منظور شود ، زمان محدود بر هر حادثه يومى از يوم طولانى آخرت محسوب مىگردد . چنانچه فرمايد : وَ يَوْمَ نُسَيِّرُ الْجِبالَ وَ تَرَى الْأَرْضَ بارِزَةً [ كهف 47 ] كه قيامت مرگ كلى است .

--> ( 1 ) - آيات مشار اليها : آيهء 203 بقره ، و 41 آل عمران ، و 7 حاقة ، و 196 و 184 و 259 و 203 بقرة ، و 65 هود ، و 18 سبا ، و 19 كهف ، و 104 طه ، و 113 مومنون ، و 15 مريم ، و 163 اعراف ، و 3 توبه ، و . . . مىباشد .